Waarvan Akte

Werk
4 januari 2023

Tik op de vingers

Ik heb een waarschuwing van de Kamer voor het Notariaat aan mijn broek en daar ben ik – zacht gezegd – niet trots op. Maar ik moet ook toegeven dat het terecht is dat de Kamer de klagende cliënt in het gelijk heeft gesteld. Ik heb de wet niet goed toegepast en voor eigen rechter gespeeld. Mag niet, hoort niet, fout.

Mijn fout betreft de verkeerde beoordeling van een wettelijke bepaling dat een persoon die door een rechter onherroepelijk is veroordeeld voor moord of doodslag op de persoon van wie hij daardoor zou erven, daar geen (financieel) voordeel van mag hebben. Die persoon wordt ‘onwaardig verklaard om te erven’.

De persoon die volgens mijn interpretatie onwaardig was om te erven, was de kersverse echtgenoot van de vrouw die hij op gruwelijke wijze heeft vermoord. Omdat ze in gemeenschap van goederen waren getrouwd, geen kinderen hadden en zij geen testament had opgemaakt, was hij de enige wettelijk erfgenaam van haar helft van hun vermogen.

De man werd al snel opgepakt en voor de rechter gebracht, waar hij de moord bekende. Had hij het vooraf gepland? Wie weet. Maar de rechter beoordeelde hem als ontoerekeningsvatbaar en legde hem geen gevangenisstraf op, maar TBS.

En daar ging ik mee in de fout. Want ook na uitgebreide bestudering van de jurisprudentie, ging ik er vanuit dat de moordenaar daardoor onwaardig was om te erven. Niet hij, maar haar familie was haar erfgenaam, oordeelde ik. En vervolgens gaf ik een Verklaring van Erfrecht af, waarmee de familie de nalatenschap kon afhandelen.

Fout, oordeelde de advocaat van de moordenaar. Want zijn cliënt was vanwege zijn ontoerekeningsvatbaarheid helemaal niet onherroepelijk veroordeeld. De rechter had hem wel TBS opgelegd, maar TBS is een maatregel en geen straf. Namens zijn cliënt stapte hij naar de Kamer voor het Notariaat die de klacht toewees. Ik had, vond de Kamer, de rechter om een uitspraak moeten vragen en er niet eigenmachtig van mogen uitgaan dat de echtenoot onwaardigheid was om te erven.

De praktische gevolgen die deze uitspraak voor mij heeft, zal ik u besparen. Om over de kosten maar te zwijgen. En ja, die tik op de vingers doet pijn. Als een ontevreden cliënt het notariële tuchtrecht inschakelt, is dat, weet ik inmiddels uit eigen ervaring, behoorlijk zenuwslopend. Ook al handelde ik met de beste bedoelingen, mij leverde het een paar slapeloze nachten op.

Toch vallen mijn zorgen in het niet bij die van de familieleden van de jonge vrouw, die moeten toezien hoe haar moordenaar er met haar geld en bezittingen vandoor gaat. Dat wordt gewerkt aan een wetsvoorstel dat een einde moet maken aan deze ongerijmdheid, zal hen weinig troost bieden. Soms voelt het recht niet als rechtvaardig.

Naar homepage