Waarvan Akte

Werk
11 mei 2022

Met dank aan een middeleeuwse rechtsgeleerde

Natuurlijk houden ze van hun vier kinderen, de twee gefortuneerde zestigers aan mijn bureau die een (nieuw) testament willen laten opmaken. Maar ze hebben ook oog voor de karakterzwakten van hun kroost, twintigers en dertigers inmiddels.

“We hebben ze”, denkt mevrouw, “misschien teveel verwend.” “Ze hoefden maar te kicken of ze kregen het”, zegt meneer. “Ze kunnen totaal niet met geld omgaan”, voegt mevrouw er nog aan toe.

Ik herken het probleem: rijke ouders die zonder morren altijd alles voor hun kinderen hebben betaald, waardoor die geen enkel besef van de waarde van geld hebben. Ook toen ze al lang volwassen waren, fungeerden de ouders als sponsors.

Pa en ma vrezen dat, als zij overlijden, het door hen opgebouwde familiefortuin te gronde gaat aan wat bekend staat als ‘het Ferrarisyndroom’. “Ze geven alles meteen uit aan luxe goederen”, monkelt mijnheer. “Binnen een paar jaar zijn ze blut.”

Eigenlijk zijn hun kinderen nog niet volwassen, geven ze toe. Daarom willen ze graag dat de uitbetaling van de erfenis wordt uitgesteld tot ze een rijpere leeftijd hebben bereikt, waardoor ze – hopelijk – verstandiger omgaan met hun vermogen. Is dat te regelen?

Dat kan door de nalatenschap onder bewind te stellen. Maar daar zitten wel wat haken en ogen aan. Want wat als na het overlijden van de eerste ouder de kinderen, die als erfgenamen recht hebben op informatie, horen dat ze na het overlijden van de tweede ouder nog jaren op hun erfdeel moeten wachten? Grote kans dat ze druk op die ouder uitoefenen om het testament te veranderen. Dat komt de familieverhoudingen niet ten goede.

De oplossing ligt in het maken van een geheim testament. De passage over het bewind wordt dan opgenomen in een testament dat in een gesloten envelop aan de notaris wordt overhandigd en pas geopend kan worden na het overlijden van de langstlevende ouder.

Een kind kan daartegen bezwaar maken als hij of zij het er niet mee eens is. Maar als het kind dat doet, zo staat in het testament, wordt diens erfdeel gehalveerd. Zo’n bepaling staat bekend als Cautio Socini, vernoemd naar een vermaarde middeleeuwse rechtsgeleerde. Het geheime testament met de onderbewindstelling en de Cautio Socini wordt bewaard bij de notaris, als aanvulling op het gewone testament.

Zo gezegd, zo gedaan. De ouders leggen in een geheim testament vast dat hun kinderen pas twintig jaar na het overlijden van de laatste ouder vrij over de nalatenschap kunnen beschikken. Twintig jaar is lang, vind ik, maar de ouders houden per se aan die termijn vast.

De kinderen moeten straks dus óf flink wat geduld hebben óf genoegen nemen met een half erfdeel. Met dank aan een middeleeuwse rechtsgeleerde.

Naar homepage